ميرزا محمد على وفا زواره اى

6

تذكرهء مآثر الباقريه ( فارسي )

پيش‌گفتار تذكرهء مآثر الباقريّه ، از آن « تذكره‌هاى عصرى » است كه در آشكار نمودن برخى از زواياى پنهان و يا كم‌رنگ ادبى و اجتماعى قرن سيزدهم ايران و به‌ويژه اصفهان بسيار كارآمد است . علاقه شخصى و گرايش درونى نگارنده به تاريخ و ادبيات زادگاه خويش به‌ويژه به مسجد سيد و بيدآباد و سيّد شفتى ، نخستين انگيزه تصحيح و آماده‌سازى اين متن توانست باشد . اما پنهان نماند كه فاضل متتبّع ، شادروان سيد مصلح الدّين مهدوى نيز حدود پانزده سال قبل و همچنين استاد جمشيد مظاهرى ، چند سالى بعد ، از من خواستند به اين امر اقدام كنم . پس از به دست آوردن تصوير يك نسخهء آن از كتابخانه مجلس شورا ، به اين نتيجه رسيدم كه دست يافتن به ديگر نسخ ، ممكن نيست ؛ يا نابود شده است يا مانند نسخه كتابخانه مرحوم محيط طباطبايى ، در بند ميراث‌خواران است . معطّلى نيز سودى نداشت ؛ غمى از چشم بر راهى بتر نيست . پس به تنقيح همان يك نسخه مشغول شدم . خوشبختانه نسخه ، اين امتياز را داشت كه با اشراف خود مؤلف و در زمان حيات او ، كتابت شده بود و مىتوانست مصداق تام « لا اطلب اثرا بعد عين » باشد . تصحيح آثار يك نسخه‌اى ، اتفاق تازه‌اى نبود . پيش از آن ، ديوان سروش اصفهانى ، تفسير شريف لاهيجى ، آثارالوزراى عقيلى ، شرح خوانسارى بر غرر الحكم و آثار گوناگون ديگر هم از روى تنها يك نسخه تصحيح شده بود . حتى در ادبيات گذشته نيز واژه « تصحيح » براى يك نسخه به كار رفته است . چنان‌كه صائب گويد : نشد ز نسخه دل ، نقطه‌اى مرا معلوم * اگرچه عمر به تصحيح اين رساله گذشت امّا ازآنجاكه تصحيح اثرى يك نسخه‌اى ، گاهى بسيار دشوارتر از چند نسخه‌اى است . همواره اميد داشتم كه دست‌كم يك نسخه ديگر به فرياد من برسد و تشويق ناخوانايىها ، اغتشاشات ، سقطات و مبهمات باقيمانده اين نسخه را از من بزدايد و شك مرا نيز در موارد